Het klinkt als een doorgewone Nederlandse klankcombinatie: de sch- in woorden als schrijven en schreeuwen. Maar wie vandaag de dag goed luistert op straat, op de radio of op televisie, merkt dat er iets geks aan de hand is. De ‘ch’ is stilletjes aan het verdwijnen. Meer en meer Nederlanders zeggen tegenwoordig srijven en sreeuwen.
Dat is geen toeval of ‘slordigheid’, maar een klassiek voorbeeld van taalverandering die live om ons heen gebeurt. Taalwetenschappers zien dat de harde, schrapende g-klank (geschreven als ch) na de s en voor de r steeds vaker wordt overgeslagen. De tong kiest simpelweg de weg van de minste weerstand: van de s direct door naar de r is anatomisch gezien een stuk comfortabeler dan eerst nog diep in de keel die ‘ch’ tevoorschijn te toveren.
Wist je dat? Dit is niet de eerste keer dat de sch het zwaar te verduren krijgt in onze taal. Vroeger schreven we ook mensch en visch. In 1947 hebben we die ‘ch’ aan het einde van woorden officieel afgeschaft omdat destijds niemand hem daar meer uitsprak.
Wat we nu horen bij schrijven en schreeuwen, is de volgende logische stap in die evolutie. De verandering begint vaak onbewust bij jongere generaties en sijpelt zo langzaam door naar de standaardtaal.
Dus, let er de komende tijd maar eens op: grote kans dat je jezelf of de mensen om je heen betrapt op een subtiele sreeuw. De ‘ch’ verliest terrein, en we staan erbij en luisteren ernaar.
Dit fenomeen staat in de taalkunde bekend als de deletie van de /x/ in de cluster /sxr/. Onderzoekers van het Meertens Instituut en de Radboud Universiteit (onder wie taalkundige Marc van Oostendorp) beschrijven dit als een van de meest actieve en natuurlijke klankveranderingen in het moderne Nederlands van de afgelopen decennia. Het Genootschap Onze Taal bevestigt dat deze uitspraakvariant inmiddels zo wijdverspreid is dat het allang geen ‘fout’ meer genoemd kan worden, maar simpelweg een nieuwe realiteit in de levende taal.