Het korte antwoord
Een zin kan twee betekenissen hebben als een woord meerdere betekenissen heeft of als woorden op verschillende manieren bij elkaar kunnen horen. De situatie en de zinnen eromheen helpen meestal om de bedoelde betekenis te kiezen.
Wat denk jij?
Twee oorzaken van dubbelzinnigheid
| Oorzaak | Voorbeeld | Twee lezingen |
|---|---|---|
| één woord heeft meerdere betekenissen | Fenna ging naar de bank. | een zitbank of een financiële instelling |
| de zinsstructuur laat twee verbindingen toe | Eva zag de man met de verrekijker. | Eva gebruikte hem, of de man had hem |
Voor school: zo maak je de bedoeling duidelijk
- Zoek het onduidelijke woord of de onduidelijke woordgroep.
- Bedenk de mogelijke betekenissen.
- Kijk naar de context. Welke betekenis past bij de situatie en de zinnen eromheen?
- Herschrijf de zin als duidelijkheid belangrijk is.
| Bedoeling | Duidelijke versie |
|---|---|
| Eva gebruikte de verrekijker. | Met de verrekijker zag Eva de man. |
| De man had de verrekijker. | Eva zag de man die een verrekijker vasthield. |
| Fenna wilde zitten. | Fenna ging op de bank in het park zitten. |
| Fenna wilde geld opnemen. | Fenna ging bij de bank geld opnemen. |
Dubbelzinnig is niet automatisch fout.
In een grap, raadsel of reclame kan dubbelzinnigheid juist leuk zijn. In een instructie, verslag of veiligheidsbericht wil je haar meestal voorkomen.
In een grap, raadsel of reclame kan dubbelzinnigheid juist leuk zijn. In een instructie, verslag of veiligheidsbericht wil je haar meestal voorkomen.
Vanuit de taalkunde: waar ontstaan de twee lezingen?
Bij Betekenis (semantiek) onderzoek je welke betekenissen woorden en zinnen kunnen hebben. Het woord bank heeft meerdere betekenissen.
Bij Zinnen (syntaxis) onderzoek je welke woorden bij elkaar horen. Met de verrekijker kan iets zeggen over het kijken van Eva of over de man.
Bij Taal in een situatie (pragmatiek) gebruik je kennis van de situatie om te bepalen welke lezing waarschijnlijk bedoeld is.
Probeer
Regel én verklaring
Voor school leer je dubbelzinnige zinnen herkennen en duidelijk herschrijven. De taalkunde verklaart dat meerdere lezingen kunnen ontstaan door woordbetekenis, zinsstructuur en context.
Betekenis (semantiek)
Zinnen (syntaxis)
Taal in een situatie (pragmatiek)
Wat is taalkunde?
← Terug naar de taalvragen
Kies je niveau
Bronnen bekijken
De e-ANS is een verdiepende bron met een hoger taalniveau. Externe bronnen openen pas na jouw klik. Keer daarna terug naar taal-coach.nl om verder te gaan.