Het korte antwoord
Wat denk jij?
Voor school: het stappenplan
- Zijn de bedoelde personen het onderwerp? Zoek de persoonsvorm en vraag: wie of wat + persoonsvorm? Kies dan zij of ze: Zij bellen en Zij worden gebeld.
- Staat er een voorzetsel voor? Kies hen: aan hen, voor hen, met hen.
- Zijn de personen het lijdend voorwerp? Vraag bijvoorbeeld: Wie bel ik? Kies dan hen: Ik bel hen.
- Ontvangen of vernemen ze iets, zonder voorzetsel? Kies volgens de traditionele schoolregel hun: Ik stuur hun een bericht.
- Geeft het woord bezit aan? Kies hun: hun bericht.
| Taak | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| onderwerp | zij/ze | Zij helpen mij. |
| lijdend voorwerp | hen | Ik help hen. |
| na een voorzetsel | hen | Ik werk met hen. |
| meewerkend voorwerp zonder voorzetsel | hun | Ik geef hun uitleg. |
| bezit | hun | Dat is hun lokaal. |
Bij opdrachten en toetsen kan de traditionele regel hierboven worden gevraagd. Pas die regel dan toe.
Vanuit de taalkunde: spreken mensen ook zo?
Niet altijd. Het verschil tussen hen en hun is in de zeventiende eeuw bewust als schrijftaalregel ingevoerd. In spontane spreektaal houden mensen dit onderscheid vaak niet precies aan.
Ze is in informele taal een gewoon alternatief als het woord geen nadruk krijgt: Ik zie ze. Ik geef ze een boek.
Hun als onderwerp, zoals in Hun hebben dat gedaan, komt in gesproken Nederlands voor. Het hoort niet bij de huidige schoolnorm en wordt in formele schrijftaal meestal afgekeurd. De taalkunde kan zo'n vorm wel beschrijven en onderzoeken.
Dit laat het verschil zien tussen Zinnen (syntaxis), dat de taak van het woord onderzoekt, en Taal en samenleving (sociolinguïstiek), dat onderzoekt wie welke vorm gebruikt en hoe mensen die vorm beoordelen.
Probeer
Regel én verklaring
Voor school leer je verschillende vormen voor verschillende taken in de zin. De taalkunde laat zien dat de regel voor hen en hun historisch is aangeleerd en dat het werkelijke taalgebruik gevarieerder is.
Bronnen bekijken
- Onze Taal — het verschil tussen hun en hen
- Onderwijs-e-ANS — hen, hun en ze
- Onze Taal — het meewerkend voorwerp
De bronnen bespreken ook de veranderende norm en moeilijkere gevallen. Externe bronnen openen pas na jouw klik. Keer daarna terug naar taal-coach.nl om verder te gaan.