taal-coach.nl ← Kies je niveau
Taal-coach.nl / Taalvragen / Zinnen en leestekens
Concrete taalvraag

Wanneer gebruik je hun, hen of zij?

Zij krijgen een boek. Ik geef hun een boek. Ik zie hen. De woorden verwijzen naar dezelfde mensen, maar hebben in de schoolregel een andere taak.

Niveau: basis — vmbo-bovenbouw en mbo; met instap voor vmbo-onderbouw
Leerdoel: je kiest in school- en formele schrijftaal tussen zij, hen en hun.
Leestijd: ongeveer 5 minuten

Het korte antwoord

Zij of ze doet iets: Zij komen. Gebruik hen als lijdend voorwerp en na een voorzetsel: Ik zie hen. Ik praat met hen. Gebruik hun als meewerkend voorwerp zonder voorzetsel: Ik geef hun een boek. Bij bezit gebruik je ook hun: hun boek.

Wat denk jij?

Welk woord past? ___ geven mij morgen antwoord.

Voor school: het stappenplan

  1. Zijn de bedoelde personen het onderwerp? Zoek de persoonsvorm en vraag: wie of wat + persoonsvorm? Kies dan zij of ze: Zij bellen en Zij worden gebeld.
  2. Staat er een voorzetsel voor? Kies hen: aan hen, voor hen, met hen.
  3. Zijn de personen het lijdend voorwerp? Vraag bijvoorbeeld: Wie bel ik? Kies dan hen: Ik bel hen.
  4. Ontvangen of vernemen ze iets, zonder voorzetsel? Kies volgens de traditionele schoolregel hun: Ik stuur hun een bericht.
  5. Geeft het woord bezit aan? Kies hun: hun bericht.
Taak Vorm Voorbeeld
onderwerp zij/ze Zij helpen mij.
lijdend voorwerp hen Ik help hen.
na een voorzetsel hen Ik werk met hen.
meewerkend voorwerp zonder voorzetsel hun Ik geef hun uitleg.
bezit hun Dat is hun lokaal.
Wat je voor school moet kennen.
Bij opdrachten en toetsen kan de traditionele regel hierboven worden gevraagd. Pas die regel dan toe.

Vanuit de taalkunde: spreken mensen ook zo?

Niet altijd. Het verschil tussen hen en hun is in de zeventiende eeuw bewust als schrijftaalregel ingevoerd. In spontane spreektaal houden mensen dit onderscheid vaak niet precies aan.

Ze is in informele taal een gewoon alternatief als het woord geen nadruk krijgt: Ik zie ze. Ik geef ze een boek.

Hun als onderwerp, zoals in Hun hebben dat gedaan, komt in gesproken Nederlands voor. Het hoort niet bij de huidige schoolnorm en wordt in formele schrijftaal meestal afgekeurd. De taalkunde kan zo'n vorm wel beschrijven en onderzoeken.

Dit laat het verschil zien tussen Zinnen (syntaxis), dat de taak van het woord onderzoekt, en Taal en samenleving (sociolinguïstiek), dat onderzoekt wie welke vorm gebruikt en hoe mensen die vorm beoordelen.

Probeer

Volg de traditionele schoolregel: Ik geef ___ morgen de sleutel.

Regel én verklaring

Voor school leer je verschillende vormen voor verschillende taken in de zin. De taalkunde laat zien dat de regel voor hen en hun historisch is aangeleerd en dat het werkelijke taalgebruik gevarieerder is.

Bronnen bekijken

De bronnen bespreken ook de veranderende norm en moeilijkere gevallen. Externe bronnen openen pas na jouw klik. Keer daarna terug naar taal-coach.nl om verder te gaan.