Het korte antwoord
Wat denk jij?
Voor school: het stappenplan
- Zoek het woord waarnaar je verwijst. Dat woord heet het antecedent: het woord dat eerder staat.
- Kun je er de voor zetten? Kies die: de fiets die.
- Is het een meervoud? Kies ook die: de fietsen die.
- Kun je er in het enkelvoud het voor zetten? Kies dat: het huis dat.
- Verwijs je naar iets, niets of alles? Wat en dat zijn beide mogelijk. Wat klinkt voor veel mensen natuurlijker.
| Waarnaar verwijs je? | Verwijswoord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| de-woord | die | de tas die ik kocht |
| meervoud | die | de tassen die ik kocht |
| enkelvoudig het-woord | dat | het cadeau dat ik kreeg |
| iets, niets, alles | wat of dat | alles wat/dat ik weet |
| een hele zin of gebeurtenis | wat | Hij won, wat niemand verwachtte. |
Die vorm komt veel voor, vooral in spreektaal. In verzorgde schrijftaal heeft het boek dat ik lees de voorkeur.
Vanuit de taalkunde: waar wijst het verwijswoord naartoe?
Bij Zinnen (syntaxis) verbindt die, dat of wat een bijzin met iets dat eerder staat. In het boek dat ik lees verwijst dat terug naar het boek.
Bij Betekenis (semantiek) kijk je wat dat eerdere deel betekent. Is het een bepaald de-woord, een het-woord, iets onbepaalds of een hele gebeurtenis?
De vormen laten zien dat grammatica en betekenis samenwerken. Taalgebruik verandert bovendien: na iets en alles worden zowel wat als dat geaccepteerd.
Probeer
Regel én verklaring
Voor school kijk je of het woord een de-woord, meervoud of enkelvoudig het-woord is. De taalkunde verklaart dat het verwijswoord een verbinding legt tussen de bijzin en de persoon, zaak of boodschap waarover de bijzin iets zegt.
Bronnen bekijken
- Onze Taal — het boek dat of wat?
- Onze Taal — iets wat of iets dat?
- e-ANS — verwijzen naar de- en het-woorden
De e-ANS is een verdiepende bron met een hoger taalniveau. Externe bronnen openen pas na jouw klik. Keer daarna terug naar taal-coach.nl om verder te gaan.