Wanneer schrijf je -de, -te, -den of -ten?

Het korte antwoord

Kijk eerst naar het hele werkwoord zonder -en. Eindigt dat deel op een letter of lettercombinatie uit ’t ex-kofschip? Schrijf dan -te of -ten. In andere gevallen schrijf je -de of -den. Kies daarna enkelvoud zonder n of meervoud met n.

Deze aanpak geldt voor regelmatige werkwoorden. Bij vormen als liep, schreef en was gebruik je deze regel niet.

Wat denk jij?

Kies de juiste vorm:
Gisteren ___ de mentor de planning.

veranderte veranderde veranderden

Voor school: het stappenplan

Zoek het hele werkwoord. Bij werkte is dat werken.
Haal -en weg. Je houdt werk over.
Bekijk het einde. Staat de laatste letter of lettercombinatie in ’t ex-kofschip: t, x, k, f, s, ch, p? Kies dan -te. Anders kies je -de.
Kijk naar het onderwerp. Bij enkelvoud schrijf je -te of -de. Bij meervoud schrijf je -ten of -den.

De twee keuzes

Hele werkwoord	Zonder -en	Uitgang	Verleden tijd
werken	werk — k	-te(n)	werkte, werkten
fietsen	fiets — s	-te(n)	fietste, fietsten
leven	lev — v	-de(n)	leefde, leefden
reizen	reiz — z	-de(n)	reisde, reisden
antwoorden	antwoord — d	-de(n)	antwoordde, antwoordden

Waarom kijk je naar het hele werkwoord?
In de ik-vorm veranderen een v en z aan het einde vaak in f en s: leven → ik leef en reizen → ik reis. In het hele werkwoord zie je nog dat je -de nodig hebt: leefde en reisde.

Enkelvoud of meervoud

De keuze tussen -de en -te komt door het werkwoord. De extra -n komt door het onderwerp:

De student werkte. — enkelvoud
De studenten werkten. — meervoud
De mentor antwoordde. — enkelvoud
De mentoren antwoordden. — meervoud

Vanuit de taalkunde: waarom werkt dit zo?

Bij Woorden (morfologie) onderzoek je hoe een werkwoord uit delen is opgebouwd. In werkten zie je werk + te + n: het werkwoord, de uitgang voor verleden tijd en de uitgang voor meervoud.

Bij Klanken in taal (fonologie) kijk je naar klankpatronen. De letters van ’t ex-kofschip verwijzen hier naar stemloze eindklanken. Na zo’n klank gebruikt het Nederlands -te. Na een klinker of een andere medeklinker gebruikt het -de.

Bij Zinnen (syntaxis) zie je de relatie tussen onderwerp en persoonsvorm. Een meervoudig onderwerp krijgt hier een meervoudige persoonsvorm op -den of -ten.

Probeer

Kies de juiste vorm:
De studenten ___ gisteren tot laat.

werkte werkden werkten

Regel én verklaring

Voor school gebruik je ’t ex-kofschip en kijk je naar enkelvoud of meervoud. De taalkunde laat zien dat deze spelling twee stukjes informatie bewaart: verleden tijd en het aantal van het onderwerp.

Uitlegkaart Woorden (morfologie) Uitlegkaart Klanken in taal (fonologie) Uitlegkaart Zinnen (syntaxis) Wat is taalkunde? ← Terug naar de taalvragen Kies je niveau op taal-coach.nl

Bronnen bekijken

De eerste bron geeft ook uitleg over sterke en onregelmatige werkwoorden. Die verdieping is moeilijker dan deze basispagina. Externe bronnen openen pas na jouw klik. Keer daarna terug naar taal-coach.nl om verder te gaan.