Het korte antwoord
Wat denk jij?
Voor school: het stappenplan
- Staan twee klinkers naast elkaar?
- Kun je ze per ongeluk als één klank lezen? Terwijl ze bij verschillende lettergrepen horen? Dan is er klinkerbotsing.
- Bestaat het woord uit twee herkenbare woorden? Gebruik een koppelteken: auto-ongeluk, zee-eend, na-apen.
- Is het één ongeleed woord of een afleiding? Gebruik doorgaans een trema: poëzie, reünie, geërfd, beïnvloeden.
| Situatie | Teken | Voorbeelden |
|---|---|---|
| samenstelling | koppelteken | gala-avond, bureau-inhoud, auto-onderdelen |
| ongeleed woord | trema | ruïne, patiënt, poëzie |
| afleiding | trema | beïnvloeden, geërfd, onderzeeër |
De puntjes zeggen alleen dat de klinker bij een nieuwe lettergreep hoort. In ruïne lees je ru-ï-ne.
Een koppelteken heeft ook andere functies, bijvoorbeeld in tv-programma en zwart-wit. Deze basispagina behandelt alleen klinkerbotsing.
Vanuit de taalkunde: waarom werken deze tekens?
Bij Klanken in taal (fonologie) kijk je naar klanken en lettergrepen. Klinkerbotsing ontstaat wanneer letters samen één klank lijken te vormen, terwijl ze over twee lettergrepen verdeeld zijn.
Bij Woorden (morfologie) bepaal je hoe het woord is opgebouwd. De grens tussen twee woorden krijgt een koppelteken; binnen een ongeleed woord of afleiding markeert een trema de nieuwe lettergreep.
De tekens helpen de lezer dus niet alleen spellen, maar vooral het woord meteen goed verdelen en uitspreken.
Probeer
Regel én verklaring
Voor school kies je bij klinkerbotsing in een samenstelling een koppelteken en binnen een ongeleed woord of afleiding meestal een trema. De taalkunde laat zien dat de woordopbouw bepaalt welk teken de lettergreepgrens zichtbaar maakt.
Bronnen bekijken
- Woordenlijst.org — klinkerbotsing vermijden
- Onze Taal — wat is klinkerbotsing?
- Onze Taal — wanneer gebruik je een trema?
De bronnen behandelen ook uitzonderingen en hebben een hoger taalniveau. Externe bronnen openen pas na jouw klik. Keer daarna terug naar taal-coach.nl om verder te gaan.